H IΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΠΛΕΟΝ ΩΣ ΑΡΧΕΙΟ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΝΗΜΕΡΩΝΕΤΑΙ.
 
Φιλοξενία

Η ιστορία της Φιλοξενίας

Ο Δίας και ο Ερμής, μεταμφιεσμένοι σε φτωχούς ταξιδιώτες, επισκέφθηκαν ένα μικρό χωριό και άρχισαν να ζητούν ένα μέρος για να περάσουν τη νύχτα. Όλοι τους έδιωξαν με απότομο τρόπο, εκτός από ένα φτωχό ηλικιωμένο ζευγάρι – τη Βαυκίδα και τον Φιλήμονα. Αφού πρόσφεραν γενναιόδωρα στους δυο ξένους φαγητό και ποτό, η Βαυκίς πρόσεξε ότι, αν και είχε γεμίσει και ξαναγεμίσει τα ποτήρια τους πολλές φορές, η κανάτα του κρασιού εξακολουθούσε να είναι γεμάτη. Όταν αντιλήφθηκε ότι οι ξένοι τους ήταν στην πραγματικότητα θεοί, ο Φιλήμων προσφέρθηκε να σφάξει τη μοναδική χήνα που είχαν για να τους φιλέψει. Θέλοντας να ανταμείψει το ζευγάρι για την καλοσύνη τους, ο Δίας μεταμόρφωσε το φτωχικό τους καλύβι σε ένα ωραιότατο μαρμάρινο ναό και πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη επιθυμία τους: να είναι οι φύλακες του ναού, να πεθάνουν την ίδια μέρα και να ζήσουν μαζί για πάντα καθώς μεταμορφώθηκαν σε δέντρα – ένα σε κάθε πλευρά της πόρτας του ναού.

Η Βαυκίς και ο Φιλήμων εμφανίζονται στο ποίημα του Οβίδιου Μεταμορφώσεις. Ενσαρκώνουν έναν από τους πιο ιερούς θεσμούς των αρχαίων Ελλήνων, να καλωσορίζεις και να φροντίζεις τους ξένους στο σπίτι σου. Αυτή η ιερή σχέση οικοδεσπότη - φιλοξενούμενου προστατευόταν από το Δία και ονομάστηκε «ξενία», τώρα γνωστή ως «φιλοξενία».

Η έννοια της Φιλοξενίας – η προέλευση της λέξης

H λέξη «hospitality», η επίσημη αγγλική μετάφραση της λέξης «φιλοξενία», δεν αποδίδει πλήρως το νόημα, αφού δεν εμπεριέχει το βασικό της στοιχείο: τη γενναιοδωρία του πνεύματος. Το ελληνικό όνομα «ξένος» αρχικά σήμαινε «φιλοξενούμενος» και σε κατοπινό στάδιο προσέλαβε την έννοια του «αλλοδαπού/αγνώστου». Εξάλλου, εικάζεται ότι η λέξη «φίλος» στην πραγματικότητα απέκτησε τη σημερινή της έννοια μέσω του θεσμού της φιλοξενίας, ενώ το ρήμα «φιλώ» αρχικά σήμαινε «αγαπώ με μη ερωτικό τρόπο». Επομένως, μπορεί κάποιος να επιχειρηματολογήσει ότι η λέξη «φιλοξενία» είναι κάτι περισσότερο από μια έκφραση «αγάπης/φιλίας προς ξένους». Εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι είναι μια από τις ιδιότητες του χαρακτήρα και της κουλτούρας των Κυπρίων για την οποία είμαστε υπερήφανοι.

Η Κύπρος και η Φιλοξενία

Η Κύπρος αναδύθηκε από τη θάλασσα όταν οι τεκτονικές πλάκες της Αφρικής και της Ευρασίας έπεσαν η μια πάνω στην άλλη, όπως δυο ξένοι που συναντώνται και δημιουργούν έναν ξεχωριστό δεσμό μεταξύ τους. Ευρισκόμενο στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων, αυτό το νησί σχηματίζει μια «γέφυρα» που συνδέει έθνη και κουλτούρες. Το γεγονός αυτό, με τη σειρά του, ήταν ένας παράγοντας που διαμόρφωσε την ιστορία και κουλτούρα του. Η ιστορία της Κύπρου είναι μια ιστορία πολέμων και κατακτήσεων, αλλά και ενός μαγικού χωνευτηρίου πολιτισμών. Από τους νεολιθικούς οικισμούς, τους ελληνικούς ναούς και τα αμφιθέατρα, τις ρωμαϊκές επαύλεις με τα ψηφιδωτά, τις παλιές Χριστιανικές βασιλικές, τις Βυζαντινές εκκλησίες και μοναστήρια και τα μεσαιωνικά κάστρα των Ναϊτών μέχρι τις ανθισμένες αυλές σε γραφικά χωριουδάκια, τα αεροδρόμια, τα λιμάνια, τα ξενοδοχεία, τα νοσοκομεία και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, η Κύπρος αποτελείται από τόπους συναντήσεων και περάσματα, όπου άνθρωποι και ιδέες διασταυρώνονται.

Οι Κύπριοι ανέθρεψαν την έννοια της φιλοξενίας. Η φυσική περιέργεια και οι ιστορικές συνθήκες τους οδήγησαν συχνά να κατοικήσουν σε ξένες χώρες πέρα από τις ακτές του νησιού. Σε πολλές περιπτώσεις οι Κύπριοι έτυχαν βοήθειας και υποστήριξης από τους ανθρώπους της φιλοξενούσας χώρας. Αυτή η βαθιά ριζωμένη παράδοση ανταλλαγής αρωγής και φιλοξενίας είναι ο κύριος λόγος γιατί στην Κύπρο οι ταξιδιώτες ή ακόμη και οι περαστικοί συχνά προσκαλούνται σε οικογενειακές συγκεντρώσεις, στις οποίες τους προσφέρουν ό,τι καλύτερο υπάρχει σε φαγητό και ποτό.

Η φιλοξενία, η ανάγκη να φροντίσεις τους ξένους σου, εξηγεί επίσης γιατί δεν σταματήσαμε ποτέ να διερευνούμε τις δυνατότητες ανάπτυξης εναλλακτικών μορφών τουρισμού -από το συνεδριακό και επιχειρηματικό, μέχρι τον αθλητικό, τον τουρισμό της περιπέτειας και τον αγροτουρισμό. Χωρίς ποτέ να παραμελούμε τον παραδοσιακό ψυχαγωγικό τουρισμό και τον τουρισμό των νεονύμφων, αποτίοντας, έτσι, φόρο τιμής στη Θεά της Ομορφιάς, την Αφροδίτη που, σύμφωνα με τη μυθολογία, γεννήθηκε στην Κύπρο.

Αλλά δεν σταματά εδώ. Η φιλοξενία είναι κάτι πολύ περισσότερο από τις αμμουδερές παραλίες και τα πυκνά δάση κέδρων και πεύκων σε ένα θαυμάσιο μεσογειακό κλίμα που σου επιτρέπει να απολαύσεις τις ομορφιές της κυπριακής φύσης. Με μια εξαιρετική υποδομή, ένα υψηλά καταρτισμένο εργατικό δυναμικό, μια σταθερή οικονομία και ένα φιλικό προς τις επιχειρήσεις φορολογικό σύστημα, η Κύπρος καλωσορίζει τους επενδυτές, τους ναυτιλιακούς επιχειρηματίες και τους εμπόρους όλων των ειδών σε ένα εξίσου ελκυστικό επιχειρηματικό κλίμα. Συμβαδίζοντας με το πνεύμα της εποχής, η Κύπρος εμπιστεύεται την ψηφιακή τεχνολογία και τις ανεπτυγμένες τηλεπικοινωνίες για να δημιουργήσει νέα εικονικά σημεία συνάντησης και νέα περάσματα, όπου άνθρωποι και ιδέες εξακολουθούν να διακινούνται.

Κυπριακή Προεδρία – Ένας ’Φιλόξενος Τόπος’

Αυτή η βαθιά ριζωμένη και πλατιά έννοια της φιλοξενίας έδωσε το όνομά της στην καρδιά των δραστηριοτήτων της Κυπριακής Προεδρίας, το Συνεδριακό Κέντρο στη Λευκωσία. Επιπρόσθετα, είναι η ιδέα που αναπτύχθηκε ως το κεντρικό μήνυμα της Κυπριακής Προεδρίας. Θέλουμε να είμαστε ένας φιλόξενος τόπος, ενώ έχουμε και το όραμα για την Ευρώπη, την κοινή μας πατρίδα, να αποτελέσει ένα φιλόξενο τόπο.

Φιλόξενος τόπος είναι ο τόπος, όπου ο Πυγμαλίων σμίλευσε τη Γαλάτεια, με τον ίδιο τρόπο που οι αφοσιωμένοι Ευρωπαίοι προσπαθούν να διαμορφώσουν το κοινό μας πεπρωμένο. Φιλόξενος τόπος είναι εκεί όπου, σύμφωνα με την αρχαία ελληνική παράδοση, ο χώρος καθορίζεται και χαρακτηρίζεται από τα έργα και τις δεξιότητες των χεριών και του πνεύματος του ανθρώπου και καθίσταται απτή μαρτυρία της παρουσίας του. Είναι ένας τόπος όπου οι άξιοι πράττουν πέρα από το καθήκον τους, όπως περιγράφει το Κατά Λουκά Ευαγγέλιο. Είναι εκεί όπου βρίσκεται η πεμπτουσία της ευτυχίας στα μυστικά σημεία που αποκρυπτογραφούνε το άπειρο, όπως γράφει ο Οδυσσέας Ελύτης. Είναι ο τόπος που παράγει σταφύλια όμορφα, όπως η αγαπημένη στο Άσμα Ασμάτων του Σολομώντα, με τη σφραγίδα ποιότητας της ευρωπαϊκής παραγωγής. Είναι ένας τόπος υπερήφανος και ευγνώμονας που αποτελεί δομικό στοιχείο στην οικοδόμηση της Ενωμένης Ευρώπης που οραματίστηκε ο Jean Monnet και οι άλλοι ιδρυτές-πατέρες της. Αυτό γίνεται φανερό αν αναλογιστεί κανείς με ποιον τρόπο οι ηθικές και υλικές υποχρεώσεις του αρχαίου θεσμού της φιλοξενίας συνυφαίνονται με το όραμα της Κυπριακής Προεδρίας να συμβάλει σε μια Καλύτερη Ευρώπη.

Φιλοξενία και οι Προτεραιότητες της Προεδρίας

Το ιερό καθήκον που υπαγόρευε ότι όλοι θα τυγχάνουν χειρισμού με τον ίδιο σεβασμό, ανεξάρτητα από την κοινωνική και πολιτική τους θέση ή οικονομική κατάσταση, καθοδηγεί το σκοπό μας να συμβάλουμε στην εξεύρεση των κοινών, δίκαιων και αποτελεσματικών λύσεων που εγγυώνται υψηλά επίπεδα προστασίας για τους πρόσφυγες σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση και να οριστικοποιήσουμε το Ενιαίο Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου μέχρι το τέλος της Προεδρίας μας. Γιατί φιλόξενος τόπος είναι ο τόπος όπου ο αλλοδαπός είναι περισσότερο φιλοξενούμενος παρά ξένος. Είναι ο τόπος όπου ο Αρθούρος Ρεμπώ βρήκε προσωρινό άσυλο στην προσπάθειά του να ξεφύγει από τον εαυτό του. Είναι ο τόπος όπου ο αυτοεξόριστος Σόλων ο Αθηναίος βρήκε καταφύγιο και ο οικοδεσπότης του, ο Βασιλιάς του Βουνίου, έκτισε μια πόλη στη βόρεια ακτή του νησιού και της έδωσε το όνομά του νομοθέτη: Σόλοι.  Με την απουσία του από την Αθήνα, ο Σόλων προστάτευε την ύπαρξη και τη διατήρηση της έννομης τάξης που ο ίδιος εξασφάλισε στους Αθηναίους, καθιερώνοντας τις αρχές της ουδετερότητας των νόμων και της προστασίας τους από πολιτικές σκοπιμότητες, δικαιώνοντας έτσι την Αντιγόνη και προετοιμάζοντας το έδαφος για το Σωκράτη. Πρόκειται για την Ευρώπη ως χώρο Δικαίου. Πρόκειται για τους θεσμούς μας και τη συναπόφαση, ένα από τα κύρια καθήκοντα της εκ περιτροπής Προεδρίας.

Η ιεροτελεστία του καλωσορίσματος, της φροντίδας των ξένων, της προσφοράς δείπνου, λουτρού και τόπου να κοιμηθούν, του να μη στρέφεις ποτέ όπλο εναντίον τους και να τους αποχαιρετάς με δώρα (ξένια δώρα) μας εμπνέει να εργαστούμε για την εφαρμογή των φιλόδοξων στόχων της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020»: να προσφέρει ένα σπίτι για καινοτομία, να προωθήσει την κοινωνική ένταξη, να κάνει ειρήνη με το περιβάλλον και να προσφέρει στους νέους ανθρώπους τα εργαλεία για να διαμορφώσουν και να αλλάξουν τον κόσμο. Επειδή φιλόξενος τόπος είναι ένας τόπος όπου οι επιχειρήσεις, οι υπηρεσίες, η βιομηχανία, η ναυτιλία, το εμπόριο και οι άλλες οικονομικές δραστηριότητες βρίσκονται στην υπηρεσία της προσπάθειας για μια καλύτερη ζωή για όλους. Είναι ένας τόπος όπου οι ηλικιωμένοι νιώθουν ότι παρέδωσαν άθικτη και ιδανικώς καλύτερη την εμπιστοσύνη που κληρονόμησαν και οι νέοι αισθάνονται ευπρόσδεκτοι. Αυτή είναι η φιλοδοξία μας για τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Αυτό είναι το σημαντικό έργο που έχουμε να επιτελέσουμε: να συνεχίσουμε και να ολοκληρώσουμε τη διαπραγμάτευση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Για έναν προϋπολογισμό που ανταποκρίνεται στις σημερινές προκλήσεις και δημιουργεί ευκαιρίες για το αύριο. Φιλόξενος τόπος είναι ο τόπος όπου ο πολιτισμός και η ιστορία προετοιμάζουν το έδαφος για την καινοτομία και για μια μελλοντοστραφή και ανοικτή κοινωνία, όπου οι ιδέες αναμιγνύονται για να δημιουργήσουν νέους ορίζοντες. Είναι ένας τόπος όπου η τεχνολογία είναι φιλική στο χρήστη και τα επιτεύγματα και οι φιλοδοξίες της είναι υψηλές και ευγενείς. Αυτός είναι ένας τόπος για να ευδοκιμήσει το Ψηφιακό Θεματολόγιο για την Ευρώπη.

Οι έννοιες της καλοσύνης, της περίσκεψης και της γενναιοδωρίας περιλαμβάνονται στη φιλοδοξία μας να προωθήσουμε κοινές δράσεις, οι οποίες θα προλάβουν την εμφάνιση νέων διαχωριστικών γραμμών μεταξύ της διευρυμένης ΕΕ και των γειτόνων της και θα ενισχύσουν την ευημερία, τη σταθερότητα και την ασφάλεια όλων μέσω της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας, άλλης μιας σημαντικής προτεραιότητας της Προεδρίας μας. Επειδή φιλόξενος τόπος είναι ένας χώρος εγγύτητας, όπου οι κοινές αξίες και αρχές καθοδηγούν, δίνοντας το παράδειγμα, και ο σεβασμός και η ανεκτικότητα είναι ουσιώδη στοιχεία για τη ζωή στην κοινωνία. Είναι ο τόπος δημιουργίας της θεωρίας της δικαιοσύνης από το συμπατριώτη μας στωικό φιλόσοφο Ζήνωνα τον Κιτιέα. Είναι ο τόπος όπου ο Σαίξπηρ μπορούσε να τοποθετήσει τον Οθέλλο ως Μαυριτανό, Βενετσιάνο κυβερνήτη και Κύπριο, ταυτοχρόνως. Πρόκειται για μια Ευρώπη, όπου η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα υμνούν την ιερότητα της ανθρώπινης ζωής και την επικράτηση του ανθρωπισμού, του πλουραλισμού και της πολιτισμικής πολυμορφίας.

Τέλος, με τον ίδιο τρόπο που εκείνες οι ηθικές και υλικές υποχρεώσεις ήταν δεσμευτικές για όλα τα μέλη μιας οικογένειας και συνέδεαν τον οικοδεσπότη και το φιλοξενούμενο με δεσμούς φιλίας τόσο ισχυρούς, ώστε να κληρονομούνται και στους απογόνους τους, έτσι και εμείς δεσμευόμαστε να επιδιώξουμε την υλοποίηση άλλων δύο σημαντικών μας προτεραιοτήτων: να ληφθεί υπόψη η αλληλεξάρτηση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων που έχουν ως επίκεντρο τη θάλασσα και να αναπτυχθεί στενή συνεργασία μεταξύ των αρμοδίων για λήψη αποφάσεων στους διάφορους τομείς εντός και εκτός Ευρώπης, μέσω της Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Πολιτικής για την Ευρωπαϊκή Ένωση και, δεύτερο, να συμβάλουμε στη δημιουργία ενός νέου συνεταιρισμού μεταξύ της Ευρώπης και των γεωργών της, μέσω της μεταρρύθμισης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Επειδή φιλόξενος τόπος είναι μια γαλήνια και φιλική θάλασσα, ένας χώρος όπου η φύση και το οικοσύστημα μπορούν να βρίσκονται σε πλήρη ακμή, χωρίς το φόβο της μόλυνσης και της κλιματικής αλλαγής. Είναι ο τόπος όπου οι ανθρώπινες δραστηριότητες βρίσκονται σε όσμωση με το περιβάλλον και η γεωργία είναι η φίλη της γης.  Αυτή είναι η φιλοδοξία μας για μια πιο πράσινη Ευρώπη. Φιλόξενος τόπος είναι η Μεσόγειος του Φερνάν Μπροντέλ όπου «το φυσικό της τοπίο όσο και το ανθρώπινό της τοπίο είναι όπως ένα σταυροδρόμι και ένα ετερόκλητο βασίλειο που εμφανίζεται στις μνήμες μας ως μια συνεκτική εικόνα, ως ένα σύστημα όπου κάθε τι αναμιγνύεται και ανασυντίθεται σε μια αυθεντική ενότητα». Αυτό προοιωνίζει την εδραίωση της Ενιαίας Αγοράς που θα προωθήσουμε.

Πάνω από όλα, φιλόξενος τόπος είναι το όραμά μας για μια Ευρωπαϊκή Ένωση πιο κοντά στους πολίτες της: ένας τόπος όπου πραγματοποιείται η ευχή του κάθε ενός για καλύτερη ποιότητα ζωής, εμπνέοντας τον να εργαστεί, ο καθένας από τη θέση του για μια Καλύτερη Ευρώπη και να μοιραστεί με τον υπόλοιπο κόσμο ένα μήνυμα καλοσύνης, φιλοξενίας, ανεκτικότητας και αγάπης, όπως ακριβώς έκαναν η Βαυκίς και ο Φιλήμων.

 

H Φιλοξενία στο Κτίριο Justus Lipsius

Το Κτίριο Justus Lipsius είναι η έδρα του Συμβουλίου της ΕΕ στις Βρυξέλες. Για την διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας, η Αίθουσα Προεδρίας έχει μεταμορφωθεί με μια κατασκευή που είναι ανεξάρτητη από το αρχιτεκτονικό σχέδιο του κτιρίου. Είναι  ένα καθιστικό κυκλικού σχήματος που θυμίζει τα κυκλικά σπίτια στη Χοιροκοιτία, το Νεολιθικό Οικισμό κοντά στη νότια ακτή της Κύπρου, που θεωρείται ότι είναι ένας από τους καλύτερα διατηρημένους προϊστορικούς οικισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο και περιλαμβάνεται στους χώρους Παγκόσμιας Πολιτιστικής  Κληρονομιάς.  Ένας ημιδιαφανής τοίχος από κουρτίνες δίνει την αίσθηση ενός τόπου συγκέντρωσης, όπου οι άνθρωποι μπορούν να εμπλακούν σε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση, μέσα σε μια χαλαρή ατμόσφαιρα. Η καλλιτεχνική διακόσμηση είναι βασισμένη σε πρόταση του παγκοσμίου φήμης Κύπριου σχεδιαστή Μιχάλη Αναστασιάδη.