H IΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΠΛΕΟΝ ΩΣ ΑΡΧΕΙΟ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΝΗΜΕΡΩΝΕΤΑΙ.
 
Κοινή Αλιευτική Πολιτική

Τα ψάρια αποτελούν ένα φυσικό βιολογικό πόρο που είναι ανανεώσιμος, αλλά όχι ανεξάντλητος. Το γεγονός ότι τα ψάρια μπορεί να αλιεύονται από τους αλιευτικούς στόλους διαφόρων χωρών, είτε επειδή μετακινούνται σε διαφορετικές αλιευτικές περιοχές είτε επειδή σε μια αλιευτική περιοχή ασκείται αλιεία από διάφορες χώρες, σημαίνει ότι αποτελούν μέρος μιας κοινής κληρονομιάς. Για το λόγο αυτό αλλά και επειδή πολλές φορές η αλιευτική δραστηριότητα μπορεί να οδηγήσει τα αποθέματα ακόμα και σε κατάρρευση εάν είναι ανεξέλεγκτη, είναι επιτακτική η συλλογι­κή διαχείριση των αλιευτικών πόρων με θέσπιση και τήρηση κοινών κανόνων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να πετύχει τη βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων, καθώς και τη βιωσιμότητα του αλιευτικού κλάδου, διαθέτει ως όργανο διαχείρισης την Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑλΠ). Η ΚΑλΠ περιλαμβάνει κοινούς κανόνες για όλα τα κράτη μέλη, οι οποί­οι καλύπτουν όλες τις πτυχές της αλιείας από την πα­ραγωγή μέχρι τον καταναλωτή. Οι στόχοι της είναι η προστασία των αποθεμάτων από την υπερβολική αλιεία, η εξασφάλιση εισοδήματος για τους ψαράδες, ο τακτικός εφοδιασμός των καταναλωτών και της μεταποιητικής βιομηχανίας σε λογικές τιμές και η βιώσιμη εκμετάλλευση των έμβιων υδρόβιων πόρων από βιολογική, περιβαλλοντική και οικονομική άποψη.

Για την εξασφάλιση της βιώσιμης αλιείας και της προστασίας του περιβάλλοντος, η ΚΑλΠ προνοεί μέτρα για τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας (π.χ. μέγεθος του αλιευτικού στόλου και το χρόνο αλιείας), μέτρα για τον περιορισμό της ποσότητας των αλιευμάτων και τεχνικά μέτρα (π.χ. ελάχιστα μεγέθη εκφόρτωσης ψαριών). Προνοείται επίσης η θέσπιση πολυετών σχεδίων για την ανασύσταση και διαχείριση των αποθεμάτων, τα οποία βασίζονται συνήθως σε συνδυασμό των πιο πάνω μέτρων. Επιπλέον, θεσπίζονται κανονισμοί για την προστασία ειδών που δεν αποτελούν στόχο της αλιείας (όπως χελώνες, θαλάσσια θηλαστικά), απειλούμενων ειδών και ευαίσθητων οικοσυστημάτων.

Η ΚΑλΠ συντονίζεται και καθοδηγείται από την Επιτροπή της ΕΕ με αρμόδια υπηρεσία για την εφαρμογή της τη Γενική Διεύθυνση Θαλάσσιας Πολιτικής και Αλιείας. Αυτό δε σημαίνει ότι την πολιτική αυτή τη δια­χειρίζεται μόνη της η Επιτροπή από τις Βρυξέλλες. Ακρογωνιαίος λίθος είναι η κατανομή της ευθύνης σε όλους τους ενδιαφερομένους - δηλαδή στα όργανα της ΕΕ, στις εθνικές Κυβερνήσεις, στους αλιείς και αλιευτικές οργανώσεις, τόσο όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων, όσο και για την εφαρμογή και επιβολή τους.

Η ΚΑλΠ έχει περάσει από διάφορα στάδια και μεταρρυθμίσεις με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της. Δημιουργήθηκε για πρώτη φορά το 1982 και ανανεώθηκε το 1992 και έπειτα το 2002, με βάση τον Κανονισμό (ΕΚ) Αριθ. 2371/2002 του Συμβουλίου για τη διατήρηση και βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Σε εξέλιξη βρίσκεται η νέα μεταρρύθμιση της ΚΑλΠ, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2012.

  • Η ΚΑλΠ της Ευρώπης, η τελευταία μεταρρύθμιση της οποίας είχε ρυθμιστεί από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2371/2002, δεν πέτυχε την επίλυση σημαντικών προβλημάτων όπως η υπεραλίευση (δηλαδή η αλιεία περισσότερων ψαριών από όσα μπορούν να αναπαραχθούν με ασφάλεια) και η αντιμετώπιση της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας (πολύ μεγαλύτεροι στόλοι σε σύγκριση με τους διαθέσιμους αλιευτικούς πόρους). Κατά συνέπεια, οι εκφορτώσεις είναι μειωμένες και οι περισσότεροι από τους στόλους της Ευρώπης είναι είτε ζημιογόνοι, είτε αποφέρουν μόνο μικρά κέρδη.

    Για την αντιμετώπιση των σοβαρών αυτών προβλημάτων η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε πρόταση νέου βασικού κανονισμού σχετικά με την ΚΑλΠ τον Ιούλιο 2011. Της πρότασης Κανονισμού προηγήθηκε δημόσια διαβούλευση από μεμονωμένους πολίτες, οργανώσεις και διοικητικές υπηρεσίες στην ΕΕ. Οι συζητήσεις σχετικά με τη μεταρρυθμιστική πρόταση συνεχίζονται στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και η νέα ΚΑλΠ αναμένεται να τεθεί σε ισχύ το 2013.

    Τα σημαντικότερα σημεία που περιλαμβάνονται στην προτεινόμενη μεταρρύθμιση της ΚΑλΠ είναι τα ακόλουθα:

    • Η εκμετάλλευση των αλιευτικών αποθεμάτων θα γίνεται σε βιώσιμα επίπεδα που προσφέρουν τη «μέγιστη βιώσιμη απόδοση», έως το 2015.
    • Κατάργηση της πρακτικής απόρριψης των ανεπιθύμητων αλιευμάτων από το σκάφος μέχρι το 2016.
    • Θέσπιση των Μεταβιβάσιμων Αλιευτικών Παραχωρήσεων (ΜΑΠ): Υποχρεωτική εφαρμογή του συστήματος των ΜΑΠ (με δυνατότητα εξαίρεσης τα σκάφη μήκους μέχρι 12 μέτρων), με στόχο τη μείωση της πλεονάζουσας αλιευτικής ικανότητας. Οι ΜΑΠ θα αφορούν ποσοστώσεις αλιευμάτων ή ποσοστώσεις αλιευτικής προσπάθειας στην περίπτωση της Μεσογείου.
    • Περιφερειοποίηση – αποκεντρωμένη διακυβέρνηση: Τα κράτη μέλη θα αποφασίζουν περί των πραγματικών διαχειριστικών μέτρων υλοποίησης και θα συνεργάζονται σε περιφερειακό επίπεδο, ενώ καθιερώνεται εναλλακτικός μηχανισμός για την ανάληψη δράσης από την Επιτροπή στις περιπτώσεις που τα κράτη μέλη δεν μπορούν να συμφωνήσουν ή όταν δεν επιτυγχάνονται οι στόχοι.
    • Υποστήριξη της αλιείας μικρής κλίμακας – κοινωνική διάσταση: Με την μεταρρύθμιση της ΚΑλΠ παρατείνεται μέχρι το 2022 το δικαίωμα των κρατών μελών να περιορίζουν την αλιεία σε ζώνη εντός των 12 ναυτικών μιλίων από την ακτογραμμή. Η αλιεία μικρής κλίμακας μπορεί να εξαιρεθεί επίσης από το σύστημα των μεταβιβάσιμων εκχωρήσεων αλιείας. Το μελλοντικό χρηματοδοτικό μέσο για την αλιεία θα περιλαμβάνει μέτρα υπέρ της αλιείας μικρής κλίμακας και θα βοηθήσει τις τοπικές οικονομίες να προσαρμοστούν στις αλλαγές.
    • Προώθηση βιώσιμης υδατοκαλλιέργειας.

    H αναθεώρηση της ΚΑλΠ αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση και η Κυπριακή Προεδρία καλείται να προωθήσει το σχετικό πακέτο νομοθετικών προτάσεων.  Η προώθηση του πακέτου προτάσεων της ΚΑλΠ και η έγκαιρη υιοθέτηση του είναι η βασική επιδίωξη για το τρίο Προεδρίας Πολωνίας, Δανίας και Κύπρου. Η Κυπριακή Προεδρία θα συνεχίσει την προσπάθεια των εταίρων της - Πολωνίας και Δανίας. Το πακέτο προτάσεων για την ΚΑλΠ αφορά τη νομοθετική πρόταση για το βασικό Κανονισμό της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, καθώς και τις προτάσεις για την Κοινή Οργάνωση Αγοράς και το νέο Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας.