H IΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ ΠΛΕΟΝ ΩΣ ΑΡΧΕΙΟ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΝΗΜΕΡΩΝΕΤΑΙ.
 
Περιβάλλον
  • Το καθαρό νερό είναι ένας ζωτικής σημασίας φυσικός πόρος, για τον οποίο απαιτείται προσεκτική και ορθολογική διαχείριση. Είναι απαραίτητο για τη ζωή και αναπόσπαστο μέρος όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων, μεταξύ άλλων, της παραγωγής τροφίμων, ενέργειας και βιομηχανικών προϊόντων.  Η διαθεσιμότητα καθαρού νερού σε επαρκείς ποσότητες δεν είναι μόνο προϋπόθεση για την ανθρώπινη υγεία και ευημερία, αλλά αναγκαία και για τα υδατικά και βιολογικά οικοσυστήματα.

    Η ΕΕ έχει αναπτύξει μια ολοκληρωμένη υδατική πολιτική, η οποία έχει σταδιακά διαμορφωθεί ούτως ώστε να αντιμετωπίζει και τις προκλήσεις αναφορικά με την υγεία, αλλά και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τις κύριες δραστηριότητες στις οποίες χρησιμοποιείται το νερό.  Με την υιοθέτηση της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Νερά, το 2000, η υδατική πολιτική έκανε ένα σημαντικό βήμα προς την ολοκληρωμένη διαχείριση των νερών, έχοντας ως βάση την αρχή της διαχείρισης σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμού και ως στόχο την επίτευξη της καλής κατάστασης όλων των νερών της ΕΕ, μέχρι το έτος 2015. Η Οδηγία για τις Πλημμύρες (2007) και η Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική (2008), πρόσφεραν περαιτέρω νομοθετικά εργαλεία για την ολοκληρωμένη διαχείριση των νερών. Το νομοθετικό αυτό πλαίσιο ενισχύθηκε με τη Στρατηγική για τη Λειψυδρία και τη Ξηρασία, το 2007 και τη Λευκή Βίβλο για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή, το 2009.

    Παρ’ όλα τα πιο πάνω, η ρύπανση των υδάτινων πόρων, η υποβάθμιση της υδρομορφολογίας, η υπεράντληση και η μείωση της οργανικής ύλης στο έδαφος, εξακολουθούν να υφίστανται, έχοντας αρνητικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα και τις οικονομικές δραστηριότητες. Επιπρόσθετα, η δημογραφική εξέλιξη, η αλλαγή στις χρήσεις γης και η οικονομική ανάπτυξη, αυξάνουν τη ρύπανση και εντείνουν τη λειψυδρία. Η κατάσταση αυτή αναμένεται να επιδεινωθεί με την κλιματική αλλαγή, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μεσογείου ενώ, παράλληλα, αναμένεται και αύξηση στην ένταση και τη συχνότητα των πλημμυρών σε πολλές περιοχές της Ευρώπης. Τα δεδομένα αυτά καθιστούν ολοένα και πιο δύσκολη την επίτευξη του στόχου για καλή κατάσταση των νερών μέχρι το 2015.

    Προκειμένου να ανταποκριθεί στις πιο πάνω προκλήσεις και να διασφαλίσει την επίτευξη των στόχων της υδατικής πολιτικής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζεται να παρουσιάσει μέχρι το τέλος του 2012, το «Σχέδιο για τη διαφύλαξη των υδάτινων πόρων της Ευρώπης» (Blueprint to safeguard Europes water resources). Αυτό θα έχει ως μακροπρόθεσμο στόχο την εξασφάλιση επαρκούς ποσότητας νερού καλής ποιότητας, για τη βιώσιμη και ορθολογική χρήση των νερών. To Σχέδιο είναι στενά συνυφασμένο με τη Στρατηγική Ευρώπη 2020 και θα αποτελέσει το ορόσημο για το νερό στο Χάρτη Πορείας για μια αποδοτική Ευρώπη από πλευράς πόρων.

    Το Σχέδιο θα περιλαμβάνει διάφορες εισηγήσεις υδατικής πολιτικής και θα βασιστεί σε τέσσερις συνεχιζόμενες αξιολογήσεις:

    • Την αξιολόγηση των Σχεδίων Διαχείρισης των Λεκανών Απορροής Ποταμών.
    • Την αναθεώρηση της πολιτικής για τη λειψυδρία και την ξηρασία.
    • Την αξιολόγηση της ευπάθειας των υδάτινων πόρων στην κλιματική αλλαγή και σε άλλες ανθρωπογενείς πιέσεις.
    • Τον Έλεγχο Καταλληλότητας της υδατικής πολιτικής  της ΕΕ.

    Αναμένεται ότι το Σχέδιο θα εκδοθεί γύρω στα μέσα Νοεμβρίου, 2012. Η Κυπριακή Προεδρία θα παρουσιάσει τις εισηγήσεις πολιτικής του Σχεδίου, στο Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, που θα πραγματοποιηθεί στη Λευκωσία, στις 7 και 8 Ιουλίου 2012. Η Προεδρία σκοπεύει, επίσης, να διοργανώσει συνέδριο σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για να παρουσιαστούν τα αποτελέσματα και οι εισηγήσεις του Σχεδίου. Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στη Λευκωσία, στις 26 και 27 Νοεμβρίου 2012 και θα ακολουθηθεί από την Άτυπη Συνάντηση Διευθυντών Υδάτων και Θαλασσών της ΕΕ, η οποία θα πραγματοποιηθεί στη Λεμεσό, μεταξύ 27 και 29 Νοεμβρίου, 2012. Τελική επιδίωξη είναι η υιοθέτηση σχετικών Συμπερασμάτων από το Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος του Δεκεμβρίου.

  • Η Αειφόρος Ανάπτυξη αποτελεί για τον αιώνα που διανύουμε τη μεγαλύτερη πρόκληση της ανθρωπότητας. Ως αειφόρος, ορίζεται «η ανάπτυξη που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σημερινής γενιάς, χωρίς να υποθηκεύει τις δυνατότητες και τις επιλογές των μελλοντικών γενιών να ικανοποιήσουν τις δικές τους».

    Κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβούλιου, στο Γκέτεμποργκ, το 2001, υιοθετήθηκε η πρώτη Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Αειφόρο Ανάπτυξη, με στόχο την ολοκλήρωση των οικονομικών και κοινωνικών στόχων της Στρατηγικής της Λισαβόνας, μέσω και της εισαγωγής της περιβαλλοντικής διάστασης.

    Η Αναθεωρημένη Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Αειφόρο Ανάπτυξη (ΕΣΑΑ), ολοκληρώθηκε μέσα από μια διαδικασία δημόσιου διαλόγου και εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τον Ιούνιο του 2006. Η εν λόγω αναθεώρηση κρίθηκε επιτακτική λόγω της επιδείνωσης των τάσεων που είναι αντίθετες προς την αειφόρο ανάπτυξη, των περιορισμένων αποτελεσμάτων των Ευρωπαϊκών οικονομιών, νέων διεθνών δεσμεύσεων (π.χ. το Πρόγραμμα Εφαρμογής του Γιοχάνεσμπουργκ που υιοθετήθηκε  στην Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη, το 2002), των νέων απειλών για την ασφάλεια, καθώς και της αναγκαιότητας για την ετοιμασία εθνικών στρατηγικών για την αειφόρο ανάπτυξη από τα κράτη μέλη.

    Στα Συμπεράσματα του Συμβουλίου του Γκέτεμποργκ, έγινε ειδική αναφορά στο 6ο Πρόγραμμα Δράσης για το Περιβάλλον (6ο ΠΔΠ), σημειώνοντας ότι οι στόχοι της ΕΣΑΑ θα υλοποιούνταν μέσω, μεταξύ άλλων, των μέτρων του 6ου ΠΔΠ.

    Τα Προγράμματα Δράσης για το Περιβάλλον καθοδηγούν την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής από τις αρχές της δεκαετίας του ’70. Τα Προγράμματα αυτά υιοθετούνται ως  Αποφάσεις και καθορίζουν τόσο το πλαίσιο για την περιβαλλοντική πολιτική στην Ευρώπη για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, όσο και τις  δράσεις που πρέπει να ληφθούν για την επίτευξη των στόχων. Το 6ο ΠΔΠ εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2002, με δεκαετές χρονικό ορίζοντα (2002- 2012).

    Η ΕΣΑΑ και το 6ο ΠΔΠ δημιουργηθήκαν σχεδόν παράλληλα και έχουν κοινό ρόλο όσον αφορά τη σχέση τους με τη Στρατηγική της Λισαβόνας. Και τα δύο, λειτούργησαν ως μέτρα εξισορρόπησης των οικονομικών και κοινωνικών στόχων της Στρατηγικής. Το 6ο ΠΔΠ αποτελεί την περιβαλλοντική πτυχή της ΕΣΑΑ η οποία, με τη σειρά της, ολοκληρώνει  το γενικότερο πλαίσιο της Στρατηγικής της Λισαβόνας. Το 6ο ΠΔΠ και η ΕΣΑΑ αλληλοσυμπληρώνονται και το κάθε ένα προσθέτει αξία στους στόχους του άλλου. 

    Αν και υπάρχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ των περιβαλλοντικών στόχων και σκοπών του 6ου ΠΔΠ και της ΕΣΑΑ, το πρώτο είναι πιο περιεκτικό, συγκεκριμένο και λεπτομερές, καθορίζοντας ουσιαστικές προσεγγίσεις διακυβέρνησης και παρέχοντας τα κατάλληλα εργαλεία για την ετοιμασία νέων δράσεων περιβαλλοντικής πολιτικής όπως, για παράδειγμα, οι επτά Θεματικές Στρατηγικές. Οι τελευταίες – ατμοσφαιρικός αέρας, φυτοφάρμακα, πρόληψη και ανακύκλωση των αποβλήτων, φυσικοί πόροι, έδαφος, θαλάσσιο περιβάλλον, αστικό περιβάλλον – αναπτύχθηκαν για να ενδυναμώσουν τη συνοχή των πολιτικών και να βελτιώσουν τη γνωσιολογική βάση.

    Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υιοθέτησε Συμπεράσματα (Οκτώβριος 2011, Δεκέμβρης 2010) για το 6ο ΠΔΠ καθώς και για την ετοιμασία νέου Προγράμματος και κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει την πρότασή της για το 7ο ΠΔΠ. Η Επιτροπή προτίθεται να το πράξει το Νοέμβριο του 2012. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άρχισε, ήδη, τη δημόσια διαβούλευση για την προετοιμασία της πρότασης για το 7ο Πρόγραμμα, η οποία θα διαρκέσει μέχρι την 1η Ιουνίου, 2012.

    Σημαντική πρόκληση για το 7ο ΠΔΠ θα είναι η συμβολή του στην εφαρμογή της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020», ιδιαίτερα μιας από τις εμβληματικές πρωτοβουλίες της Στρατηγικής, αυτής της  «Αποδοτικότερης Χρήσης Πόρων». Συμπληρωματικά, το 7ο ΠΔΠ θα πρέπει, επίσης, να καθορίσει συγκεκριμένους στόχους για το 2020, να παρουσιάσει ένα φιλόδοξο όραμα για το 2050 και να προτείνει τρόπους διαχείρισης των νέων προκλήσεων που παρουσιάζονται.

    Η μορφή και το περιεχόμενο του 7ου ΠΔΠ αναμένεται να βασιστούν, μεταξύ άλλων, στα αποτελέσματα της αξιολόγησης του 6ου ΠΔΠ, τη δημόσια διαβούλευση, τις συζητήσεις στην Ομάδα Εργασίας για το Περιβάλλον, τα συμπεράσματα της Προεδρίας από το Άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος που έγινε στη Δανία, το Μάρτιο του 2012, καθώς και νέα Συμπεράσματα που αναμένεται να υιοθετηθούν στο Συμβούλιο Υπουργών του προσεχούς Ιουνίου.

    Η Κυπριακή Προεδρία έχει ως στόχο να προωθήσει το θέμα στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό.